Geschiedenis

Bangkok is de hoofdstad van Thailand geworden nadat de voormalige hoofdstad Aytutthaya (60 km noordelijk) overwonnen en verwoest was door de Birmesen in 1767. Een generaal en goeverneur van de provincie Tak, generaal Taksin, had Ayutthaya moeten ontvluchten en zag desondanks kans om de rest van het Birmese leger uit Centraal Thailand te verdrijven. Hij kroonde zichzelf tot koning in 1770 en stichtte in eerste instantie een nieuwe hoofdstad in de provincie Thonburi aan de westoever van de Chao Phraya rivier. 

Vele gezichten van Bangkok

Bangkok is nu een enorme metropool die 560 vierkante kilometer beslaat en een inwoneraantal heeft van meer dan 6 miljoen zielen. Het is naast Singapore en Hong Kong één van de belangrijkste Zuidoost Aziatische handelssteden. Een druk stadje dus. Tijdens de spits kun je beter niet ergens heen willen want de halve stad staat letterlijk stinkend vast en er is geen metro (zie voor vervoersmiddelen Bangkok hoofdstukje vervoer in Thailand). Als je daar echt helemaal geen zin in hebt kun je prima Thailand bezoeken zonder (lang) in Bangkok te zijn (flexja Startpakket Thailand Nakhon Pathom).Toch zijn er mensen die Bangkok geweldig vinden, waaronder wij. Waarom? Er staat nogal het een en ander tegenover die drukte: je kunt er zoveel verschillende dingen doen: je kunt bijvoorbeeld in een boot de rustige teakhouten wijken bekijken die alleen over het water te bereiken zijn of je gek kunt shoppen op markten of warenhuizen, je kunt er Eftelingachtige paleizen bezoeken en je kunt je een Chinese handelaar uit het begin van de twintigste eeuw wanen in Chinatown.

Geschiedenis van de khlongs

Vrijwel alle nationale (en met ups en downs ook internationale) handel werd op het water gedreven. Sjon Hauser schrijft in zijn boek "Spotlights op Thailand" dat rond 1850 meer dan de helft van de ca. 400.000 inwoners van Bangkok op en aan het water woonden, hetzij op drijvende bamboevlotten (vlothuisjes), hetzij in paalwoningen.Verder werden ter verdediging van de stad eind achttiende eeuw stadsgrachten gegraven met vestingen naar voorbeeld van de indeling van Ayutthaya en om militaire redenen werden in de negentiende eeuw een aantal lange kanalen door Chinese arbeiders gegraven, dwars van oost naar west door het gebied ten westen van de stad. In de loop der eeuwen zijn ook ontwatering van omgelegen landbouwgebieden en het vergroten van de handelsmobiliteit redenen geweest om waterwegen aan te leggen, naar mate de stad en de omgeving zich verder ontwikkelde. Er is zelfs een Nederlandse waterbouwkundige in Bangkok aangesteld geweest om zich over het moerassige gebied te bekommeren op waterbouwkundig vlak (eind achtiende, begin negentiende eeuw). Na de tweede wereldoorlog is het moerasgebied op nog grotere schaal gekanaliseerd.

Het aloude khlongsfeertje

Tegenwoordig zijn niet alle khlongs meer in gebruik. Een aantal khlongs zijn gedempt om het vervoer over land te verbeteren. Toch heeft een deel van Bangkok nog een beetje dat oude "watersfeertje" weten te behouden. Dit geeft aanleiding voor een ontspannend uitje.

Praktisch vervoer over de rivier

Als je toch tijdens de spits wilt reizen, is het niet gek om met een express boat over de Caho Praya rivier ergens heen te gaan. Het is ook een tikje hectisch, maar toch minder benauwd dan wanneer je over land gaat. Over dit vervoer wijd ik verder uit in het hoofdstukje ''vervoer in Bangkok'' (zie ook eventueel Nancy Chandler's Map of Bangkok of Lonely Planet Thailand 1999 blz. 255).

Dinner cruises

Je kunt 's avonds heerlijk eten op een dinner cruise boot. In de Lonely Planet staan er verschillende genoemd (blz. 258). Het kan handig zijn van te voren te reserveren. Wij hebben een erg leuke cruise gedaan afgelopen september in een sfeervolle houten "rice barge" met rustige Thaise muziek, superbediening en verrukkelijk uitgebreid eten. Dit was niet goedkoop (920 Baht p.p. inclusief korting van 230 Baht, als je via internet boekt), maar zeer de moeite waard. Loy Nava Dinner Cruises, website: http://www.loynava.com

Zelfs als je niet van de Efteling houdt, zul je hier niet snel zijn uitgekeken. Het leuke is dat dit niet door Anton Pieck speciaal voor toeristen is ontworpen, zoals een aantal gebouwen in de Efteling, maar het is ontworpen ter ere van het alom diep gerespecteerde Thaise koningshuis en het (bijna nationale geloof) boeddhisme. De tempel is eigenlijk het symbool van het Koningshuis, ook al woont koning Bhumibol er zelf niet. Als je rondloopt, zie je overal mozaïeken, bladgoud en soms demonisch aandoende beelden; alles glittert en glimt. Ook architectonisch is het complex interessant. Bijvoorbeeld de "Chakri Mahaprasat" (Grand Palace Hall). Deze hal is in 1882 door Engelse architecten ontworpen en brengt stijlinvloeden uit de Italiaanse Renaissance en de traditionele Thaise architectuur samen.

De belendende tempel Wat Phra Kaew heeft als speciale aantrekkingskracht "The Emerald Buddha". Dit groene boeddhabeeld is 75cm hoog en wordt beschouwd als de talisman van het Thaise koningkrijk. Het beeld wordt het eerst genoemd in een legende uit de vijftiende eeuw, maar qua stijl past het beeld het best in de dertiende of veertiende eeuw (Chiang Saen of Lanna-periode). Het beeld is gemaakt van een soort jaspis of jade en is in het rijke bezit van drie mantels: elk seizoen draagt het beeld een andere robe. In een ceremonie vervangt de koning zelf de mantels. Er komen vaak Thai naar de tempel toe om lotusbloemen te offeren en wierrook te branden.

Bangkok, Chinese stad; Chinatown

Zoals al bij de geschiedenis van Bangkok vermeld, woonden er al voor de stichting van Bangkok als hoofdstad Chinese immigranten in de stad. In heel Thailand (vroeger Siam genaamd) hebben Chinezen al vanaf de 16e eeuw belangrijke handelsposities bekleed waardoor ze ook politieke invloed kregen. De eerste twee koningen, Taksin en Rama I waren zelf half Chinees en onderhielden nauw contact met het Chinese hof. Tot op de dag van vandaag bekleden Chinezen sleutelposities op vele fronten in de Thaise samenleving. Waarom zijn er zoveel Chinezen naar Thailand geëmigreerd?

In de negentiende eeuw zijn er tienduizenden Zuid-Chinezen naar Thailand (vooral het gebied rond Bangkok) geëmigreerd omdat de handel in Thailand zeer floreerde en er in China grote armoede was (mede als gevolg van oorlogen). Daar komt bij dat de Chinezen vaak heel andere ambities hadden de Thai. Zij hadden er geen bezwaar tegen om in loondienst te werken in een vreemde stad, terwijl de Thai liever niet naar Bangkok verhuisden en liever zelfstandig rijstboer bleven. Als ze andere ambities hadden, werden ze liever ambtenaar of monnik (Sjon Hauser: Spotlights op Thailand, 1997, blz. 13). De Chinezen in de grote stad legden zich veel meer toe op tussenhandel, groothandel, het innen van belasting en in latere jaren het bankwezen

Ook de Engelsen (na de door hen gewonnen opiumoorlog tegen China) en de Amerikanen (na de tweede Wereldoorlog) hebben een dikke vinger in de handelspap gehad, maar daar wordt nu verder niet op ingegaan. In de 19e eeuw hebben de Chinezen zich voorbeeldig aangepast aan de Thai. Ze trouwden Thaise vrouwen, droegen Thaise kleding en werden soms monnik in Thaise tempels. Begin 20e eeuw kwamen er zoveel Chinezen naar Thailand toe dat de Chinese gemeenschap (waaronder gemengdbloedige Sino-Thai) zich duidelijk ging afscheiden, er kwamen zelfs aparte Chinese scholen en Chinese kranten. Dit kwam o.a. doordat er ook veel Chinese vrouwen overkwamen die alleen met Chinese mannen trouwden.

In 1932 kwam de ultranationalistische militair Phibun Songkhram door een coup aan de macht en deze zag in navolging van Hitler de Chinezen als "joden van het Oosten". Tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde Phibun min of meer met de Japanners. De Chinezen kregen hierdoor eigenlijk een sterkere economische positie doordat Europeaanse handelaren hun biezen pakten. De Sino-Thai konden nu de sectoren van de economie domineren die daarvoor de de Europeanen werden gecontroleerd, zoals de hout- en tinhandel en het bankwezen. Met name de Chinese dominantie in het bankwezen werd van groot belang, want na de Tweede Wereldoorlog werd kapitaal de sleutel tot de financiering van de industriele ontwikkeling." (Sjon Hauser: Spotlights op Thailand, 1997 blz. 17). Na de Tweede Wereldoorlog was er geen probleem meer van afscheiding van Chinezen. De grootschalige immigratie was gestopt, de gematigde nationalistische politiek bevorderde de Chinese assimilatie door o.a. het verplicht stellen van Thaise achternamen, bovendien leidde de grote economische groei tot meer rust.

Chinatown is een bedrijvig handelshart van Bangkok gebleven