Foro  Romano

Sinds de koningstijd (753-510 vóór Chr.) had Rome haar markt in het smalle dal tussen de heuvels van de Palatijn, de Caelius, de Esquilijn, de Quirinalis en het Capitolijn. Het Forum Romanum was in het begin niets anders dan een moerasachtige vlakte. Deze gunstige ligging leidde er vrij snel toe dat het Forum een sociale, politieke en religieuze functie kreeg.

Het Forum is later ontstaan op kruispunten van wegen die voor twee "behoeften" moest dienen: ontmoeting en uitwisseling. Als ingrijpen van de Etrusken in de 7de eeuw v. Chr. werkelijk de eenheid tussen de afzonderlijke nederzettingen en de ontwikkeling van een stedelijk cultuur bracht, dan is het niet verwonderlijk dat het ontstaan van het Forum juist in de tijd van de Etruskische koningen valt. Het schijnt dat het droogleggen van het moerasachtig gebied is gebeurd onder Tarquinius Priscus, de eerste Etruskische koning van Rome (616-579 vóór Chr.).

Verder wordt het Forum Romanum doorsneden door de Via Sacra. De Via Sacra, de 'heilige weg', loopt over de volle lengte van het Forum Romanum over in de Via Appia. Die weg is er nu nog steeds. De vroegste inscriptie is de Lapis Niger maar het oudste monument, ondanks regelmatig herbouwen in latere tijden, is de Curia. Het jongste gebouw is de tempel gewijd aan keizer Antoninus (138-161 n. Chr.) en zijn echtgenote Faustina.

Aanvankelijk werd het drooggelegde terrein gebruikt als een begraafplaats maar door plotseling stopzetting van de begrafenissen kon het worden gebruikt als een Forum (markt). Het openbare leven in de Romeinse steden concentreerde zich vooral op de markten (de fora). Dit was ook het geval in Rome waar het alledaagse leven zich afspeelde op het Forum Romanum. Het Forum kan worden vergeleken met de Griekse Agora. Maar het begrip Forum is ruimer, omdat er zeer veel uiteenlopende sociale activiteiten plaatsvonden, wat in Griekenland niet altijd het geval was.



Op het Forum werd niet alleen handel gedreven en over sociale vraagstukken openlijk gediscussieerd, hier besliste de Senaat in de Curia Iulia over oorlog en vrede, ontving Augustus zijn bekroning tot keizer, werden de belangrijkste documenten in het Tabularium, het staatsarchief dat vanuit het Capitool op het Forum Romanum neerkijkt, bewaard en brandde in de kleine ronde Vesta tempel het heilige, eeuwige vuur.

In de tijd dat keizer Augustus aan de macht was, werden de houten gebouwen vervangen door prachtige marmeren tempels waar de goden en vergoddelijkte mensen in een gemeenschappelijke cultus werden vereerd. Dit bracht veel teweeg bij de intellectuelen die vonden dat de marmeren tempels wel mooi waren, maar dat de houten gebouwen meer "verbintenis" brachten tot de goden.

Ook stonden op het Forum de beide grote basilica's die naar vorm en geleding de interessantste gebouwen waren. De Basilica Julia en de Basilica Aemilia waren grote, massieve gebouwen waar belangrijke gebeurtenissen plaatsvonden. Als "wereldse" gebouwen waren zij verder bestemd voor handel en voor het eigenlijke marktbedrijf met hun winkels; er werd ook recht gesproken.

Door een brand in de 3de eeuw n. Chr., maar ook door de vernietigingen door de Goten en Vandalen, aardbevingen en onbegrip van latere tijden (de gebouwen werden afgebroken en vooral het marmer werd gebruikt om andere gebouwen, zoals de St. Pieter, te bouwen; dit gebeurde in de jaren 800-1300 n. Chr.) hebben ertoe geleid dat er veel gebouwen nu op het Forum Romanum zijn verwoest. Tegenwoordig heeft het Forum Romanum niets meer van zijn oude glans overgehouden.